Sosyal Anksiyete Bozukluğu (Sosyal Fobi), basit bir utangaçlığın çok ötesindedir. Kişinin başkaları tarafından inceleneceği, olumsuz değerlendirileceği, rezil olacağı veya komik duruma düşeceği yönündeki yoğun ve felç edici korkusudur. Ordu psikolojik danışmanlık seanslarımızda üniversite öğrencileri ve çalışan profesyonellerde sıklıkla karşılaştığımız bir kaygı türüdür.
Sosyal Fobideki Tipik Bilişsel Hatalar
| Düşünce Hatası | Örnek Otomatik Düşünce | Gerçekçi Klinik Alternatif |
|---|---|---|
| Spot Işığı Etkisi | "Herkes bana bakıyor ve açıklarımı arıyor." | "İnsanlar genellikle kendi dünyaları ve kaygılarıyla meşguldür." |
| Zihin Okuma | "Kesinlikle benim çok sıkıcı/yetersiz olduğumu düşündüler." | "İnsanların ne düşündüğünü kanıt olmadan bilemem." |
| Felaketleştirme | "Eğer sesim titrerse bir daha asla saygı göremem." | "Sesimin titremesi insani bir heyecan belirtisidir, dünyanın sonu değildir." |
Güvenlik Davranışları Neden Kaygıyı Besler?
Sosyal anksiyetesi olan kişiler ortamdan kaçamadıklarında "güvenlik sağlayıcı davranışlar" sergilerler:
- Göz temasından kaçınmak
- Boğazı sürekli temizlemek veya sessiz kalmak
- Telefonla ilgileniyormuş gibi yapmak
- Terlemeyi gizlemek için kalın giyinmek
Bu davranışlar anlık rahatlama sağlasa da beynin "Gerçekten tehlikedeydim ve bu hareketim sayesinde kurtuldum" yanılsamasını pekiştirir.
Kademeli Maruz Bırakma (Exposure) Basamakları
- 1Tanımadığınız birine saati veya adresi sormak.
- 2Markette kasiyerle kısa bir selamlaşma ve göz teması kurmak.
- 3Toplantıda veya derste kısa bir soru sormak.
- 4Topluluk önünde planlı bir konuşma yapmak.
